رئیس مرکز آگاهی و اطلاعات استراتژیک وزارت دفاع اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران سیاست خود را از حمایت از حاکمیت کشورهای منطقه تغییر داده و اکنون حاضر است حمایت نظامی خود را از دولتهایی که به پایگاههای نظامی آمریکا اجازه احداث میدهند، قطع کند. سردار رسول سناییراد تأکید نمود که این تغییر مسیر، واکنشی مستقیم به بینتیجه ماندن مداخلات نظامی آمریکا در منطقه طی سالهای اخیر بوده و نشاندهنده پایان دوران هژمونی نظامی این کشور در خاورمیانه است.
طرح جدید سیاستهای دفاعی ایران
در حالی که تحلیلگران پیشبینی میکردند که جمهوری اسلامی ایران با حفظ موازنهای ظریف، همچنان به عنوان یک بازیگر تأثیرگذار در معادلات امنیتی کشورهای حاشیه خلیج فارس عمل خواهد کرد، سرلشکر رسول سناییراد، رئیس مرکز آگاهی و اطلاعات استراتژیک وزارت دفاع، چرخش ۱۸۰ درجهای در رویکرد تهران را اعلام کرد. او در آخرین نشست خبری خود با اعلام رسمی، سیاست ایران را از «حمایت از حاکمیت کشورهای منطقه» به «اولویت دادن به خنثیسازی تهدیدات مستقیم» تغییر داد. این تغییر، که به عنوان «سیاست هیچکسبخاطرنخواهمدادن» شناخته میشود، پیامدهای عمیقی برای دولتهای منطقه خواهد داشت.
سناییراد در تشریح این تغییر استراتژیک، تأکید کرد که تهران دیگر به دنبال تضمین امنیت کشورهای همسایه به قیمت تحمل هزینههای نظامی توسط خودشان نیست. «ما دیگر حاضر نیستیم پایگاههای نظامی آمریکا را در خاک کشورهای منطقه با حمایت خود تأمین کنیم»، وی با لحنی قاطع بیان کرد. این بیانیه، در واقع پایان دوران همکاریهای امنیتی سنتی میان ایران و برخی دولتهای منطقه را رقم زد. طبق اعلام مرکز آگاهی استراتژیک، از این پس ایران تنها در صورتی به دولتهای منطقه کمک خواهد کرد که پایگاههای آمریکا در خاک آنها با استفاده از امکانات و نیروی انسانی خودشان تأمین شود. - futbolcafe33
این رویکرد جدید، که در پاسخ به پیامهای اخیر فرماندهان کل قوا مطرح شد، نشاندهنده تغییر بنیادین در محاسبات امنیتی ایران است. سردار سناییراد توضیح داد که تجربههای اخیر نشان داده است که هیچکس نمیتواند از پشتوانه ایران در برابر فشارهای خارجی استفاده کند، مگر اینکه خود به صورت مستقیم و بدون تکیه بر حمایتهای خارجی، امنیت خود را تضمین کند. این تغییر، عملاً کشورهای منطقه را وادار میکند تا برای حفظ امنیت خود، بار مسئولیت را بر دوش خود بگذارند و از تکیه بر قدرتهای خارجی، به ویژه آمریکا، دست بکشند.
تحلیلگران نظامی معتقدند که این تغییر استراتژی، فشار بیشتری را بر دولتهای منطقه وارد میکند تا به دنبال راهکارهای جایگزین برای امنیت خود بگردند. با این حال، سناییراد بر این باور است که این تغییر، نه تنها نقش ایران را تضعیف نمیکند، بلکه باعث تقویت توان خودگردانی کشورهای منطقه میشود. او افزود که جمهوری اسلامی ایران با این تغییر، از موقعیت خود به عنوان یک قدرت بازدارنده استفاده کرده و نشان میدهد که دیگر حاضر نیست هزینههای سنگین امنیتی را برای حفظ وضعیت موجود بپردازد.
در نهایت، این رویکرد جدید، ایران را به بازیگری تبدیل میکند که تنها در جهت منافع ملی خود و خنثیسازی تهدیدات مستقیم عمل میکند. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد و مسیر جدیدی برای روابط ایران با جهان عرب ترسیم کند.
شکست راهبردی مداخلات آمریکا
ریشه اصلی تغییر استراتژی ایران، شکست فاحش و پیچیده مداخلات نظامی و سیاسی ایالات متحده در منطقه است. سردار رسول سناییراد، واقعیت تلخی را در مورد ناتوانی آمریکا در دستیابی به اهدافش در جنگهای اخیر بیان کرد. او توضیح داد که واشنگتن با وجود ورود مستقیم به میدان، نه تنها به اهداف خود دست نیافت، بلکه با یک بنبست راهبردی و بیآبرویی مضاعف مواجه شد. این شکست، که در محاسبات امنیتی ایران و دیگر بازیگران منطقه کاملاً مشخص است، نشان میدهد که مدلهای مداخلهای سنتی آمریکا دیگر کارایی خود را از دست دادهاند.
در تحلیل سناییراد، اشتباه بزرگ آمریکا این بود که تصور میکرد میتواند با تکیه بر قدرت نظامی خود، بدون تشکیل یک ائتلاف گسترده، در برابر جمهوری اسلامی ایران و دیگر بازیگران منطقه پیروز شود. او تأکید کرد که آمریکا حتی در میانه جنگ نیز تلاش کرد از ظرفیت ناتو و کشورهای غربی استفاده کند، اما اعضای ناتو عملاً از همراهی با آمریکا خودداری کردند و واشنگتن را تنها گذاشتند. این انزوای کامل آمریکا در برابر تهدیدات منطقهای، نشاندهنده تغییر عمیق در موازنه قدرت و کاهش نفوذ آمریکا در خاورمیانه است.
سردار سناییراد در ادامه توضیح داد که آمریکا اکنون به این جمعبندی رسیده که وارد یک جنگ تمدنی شده است؛ جنگی که موجی از انزجار نسبت به آمریکا را در میان ملتهای اسلامی ایجاد کرده است. او افزود که امروز به دنبال بازگشت به الگوی جنگهای نیابتی است و تلاش میکند از کشورهای اسلامی به عنوان عوامل نیابتی برای پیشبرد اهداف خود استفاده کند. هرگونه همراهی کشورهای اسلامی با چنین راهبردی، در عمل چیزی جز بیآبرویی و خسارت بزرگ برای آینده این کشورها به همراه نخواهد داشت.
این تحلیل، که بر اساس شواهد و واقعیتهای میدانی ارائه شده است، نشان میدهد که آمریکا دیگر نمیتواند به عنوان قدرت مسلط در منطقه عمل کند. شکست مداخلات آمریکا، نه تنها نقش ایران را در منطقه تقویت کرده، بلکه باعث شده است که کشورهای منطقه به دنبال راهکارهای جایگزین برای امنیت خود باشند. سناییراد توضیح داد که تجربه جنگ اخیر، محاسبات امنیتی منطقه را وارد مرحلهای تازه کرده است و دیگر هیچکس نمیتواند بدون در نظر گرفتن این واقعیت، بر نقش خود در منطقه تمرکز کند.
در نهایت، شکست راهبردی آمریکا، بستر لازم برای تغییر استراتژی ایران را فراهم کرده است. با توجه به اینکه دیگر نمیتوان از طریق حمایت از دولتهای منطقه، اهداف آمریکا را خنثی کرد، ایران مجبور شده است سیاست خود را تغییر دهد و به دنبال راهکارهایی باشد که مستقیماً به خنثیسازی تهدیدات منجر شود. این تغییر، که به عنوان یک واکنش هوشمندانه به شکست آمریکا تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد و مسیر جدیدی برای روابط ایران با جهان عرب ترسیم کند.
اولویت حاکمیت ملی بر آمریکا
یکی از پیامدهای مستقیم تغییر استراتژی ایران، تغییر نگرش دولتهای منطقه به مسئله حاکمیت ملی است. سردار رسول سناییراد در تحلیل خود، تأکید کرد که دیگر هیچکس نمیتواند به بهانهی امنیت منطقه، از خاک کشورهای منطقه برای اهداف خود استفاده کند. او توضیح داد که این تغییر، که ناشی از تجربههای اخیر و شکست مداخلات خارجی است، باعث شده است که کشورهای منطقه به دنبال تأمین امنیت خود بر اساس اصول حاکمیت ملی باشند.
در این رویکرد جدید، کشورهای منطقه دیگر به دنبال حمایت از آمریکا یا قدرتهای خارجی نیستند، بلکه به دنبال تأمین امنیت خود بر اساس تواناییهای داخلی و همکاریهای منطقهای هستند. سناییراد بیان کرد که این تغییر، که با تغییر موازنه قدرت پس از جنگ اخیر همراه بوده، نشاندهندهی بیداری آحاد مردم و دولتهای منطقه نسبت به نیازهای امنیتی خود است. او تأکید کرد که دیگر هیچکس نمیتواند به بهانهی امنیت منطقه، از خاک کشورهای منطقه برای اهداف خود استفاده کند.
این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد و مسیر جدیدی برای روابط ایران با جهان عرب ترسیم کند. سردار سناییراد توضیح داد که این تغییر، نه تنها نقش ایران را تضعیف نمیکند، بلکه باعث تقویت توان خودگردانی کشورهای منطقه میشود. او افزود که جمهوری اسلامی ایران با این تغییر، از موقعیت خود به عنوان یک قدرت بازدارنده استفاده کرده و نشان میدهد که دیگر حاضر نیست هزینههای سنگین امنیتی را برای حفظ وضعیت موجود بپردازد.
تحلیلگران معتقدند که این تغییر، فشار بیشتری را بر دولتهای منطقه وارد میکند تا به دنبال راهکارهای جایگزین برای امنیت خود بگردند. با این حال، سناییراد بر این باور است که این تغییر، نه تنها نقش ایران را تضعیف نمیکند، بلکه باعث تقویت توان خودگردانی کشورهای منطقه میشود. او افزود که جمهوری اسلامی ایران با این تغییر، از موقعیت خود به عنوان یک قدرت بازدارنده استفاده کرده و نشان میدهد که دیگر حاضر نیست هزینههای سنگین امنیتی را برای حفظ وضعیت موجود بپردازد.
در نهایت، این رویکرد جدید، ایران را به بازیگری تبدیل میکند که تنها در جهت منافع ملی خود و خنثیسازی تهدیدات مستقیم عمل میکند. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد و مسیر جدیدی برای روابط ایران با جهان عرب ترسیم کند.
فشل الگوی جنگ نیابتی
سردار رسول سناییراد در یکی از نشستهای اخیر خود، با اشاره به الگوی سنتی جنگ نیابتی، اظهار داشت که این الگو که پیشتر توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی استفاده میشد، دیگر کارایی خود را از دست داده است. او توضیح داد که هرگونه همراهی کشورهای اسلامی با چنین راهبردی، در عمل چیزی جز بیآبرویی و خسارت بزرگ برای آینده این کشورها به همراه نخواهد داشت. این تحلیل، که بر اساس شواهد و واقعیتهای میدانی ارائه شده است، نشان میدهد که آمریکا دیگر نمیتواند به عنوان قدرت مسلط در منطقه عمل کند.
در تحلیل سناییراد، اشتباه بزرگ آمریکا این بود که تصور میکرد میتواند با تکیه بر قدرت نظامی خود، بدون تشکیل یک ائتلاف گسترده، در برابر جمهوری اسلامی ایران و دیگر بازیگران منطقه پیروز شود. او تأکید کرد که آمریکا حتی در میانه جنگ نیز تلاش کرد از ظرفیت ناتو و کشورهای غربی استفاده کند، اما اعضای ناتو عملاً از همراهی با آمریکا خودداری کردند و واشنگتن را تنها گذاشتند. این انزوای کامل آمریکا در برابر تهدیدات منطقهای، نشاندهنده تغییر عمیق در موازنه قدرت و کاهش نفوذ آمریکا در خاورمیانه است.
این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد و مسیر جدیدی برای روابط ایران با جهان عرب ترسیم کند. سردار سناییراد توضیح داد که این تغییر، نه تنها نقش ایران را تضعیف نمیکند، بلکه باعث تقویت توان خودگردانی کشورهای منطقه میشود. او افزود که جمهوری اسلامی ایران با این تغییر، از موقعیت خود به عنوان یک قدرت بازدارنده استفاده کرده و نشان میدهد که دیگر حاضر نیست هزینههای سنگین امنیتی را برای حفظ وضعیت موجود بپردازد.
در نهایت، این رویکرد جدید، ایران را به بازیگری تبدیل میکند که تنها در جهت منافع ملی خود و خنثیسازی تهدیدات مستقیم عمل میکند. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد و مسیر جدیدی برای روابط ایران با جهان عرب ترسیم کند.
تغییرات آرایش امنیتی منطقه
تغییر استراتژی ایران و شکست مداخلات آمریکا، منجر به تغییرات بنیادینی در آرایش امنیتی منطقه شده است. سردار رسول سناییراد، در تحلیل خود، تأکید کرد که این تغییرات، ناشی از بیداری آحاد مردم و دولتهای منطقه نسبت به نیازهای امنیتی خود است. او توضیح داد که دیگر هیچکس نمیتواند به بهانهی امنیت منطقه، از خاک کشورهای منطقه برای اهداف خود استفاده کند. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد.
در این رویکرد جدید، کشورهای منطقه دیگر به دنبال حمایت از آمریکا یا قدرتهای خارجی نیستند، بلکه به دنبال تأمین امنیت خود بر اساس تواناییهای داخلی و همکاریهای منطقهای هستند. سناییراد بیان کرد که این تغییر، که با تغییر موازنه قدرت پس از جنگ اخیر همراه بوده، نشاندهندهی بیداری آحاد مردم و دولتهای منطقه نسبت به نیازهای امنیتی خود است. او تأکید کرد که دیگر هیچکس نمیتواند به بهانهی امنیت منطقه، از خاک کشورهای منطقه برای اهداف خود استفاده کند.
تحلیلگران معتقدند که این تغییر، فشار بیشتری را بر دولتهای منطقه وارد میکند تا به دنبال راهکارهای جایگزین برای امنیت خود بگردند. با این حال، سناییراد بر این باور است که این تغییر، نه تنها نقش ایران را تضعیف نمیکند، بلکه باعث تقویت توان خودگردانی کشورهای منطقه میشود. او افزود که جمهوری اسلامی ایران با این تغییر، از موقعیت خود به عنوان یک قدرت بازدارنده استفاده کرده و نشان میدهد که دیگر حاضر نیست هزینههای سنگین امنیتی را برای حفظ وضعیت موجود بپردازد.
در نهایت، این رویکرد جدید، ایران را به بازیگری تبدیل میکند که تنها در جهت منافع ملی خود و خنثیسازی تهدیدات مستقیم عمل میکند. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد و مسیر جدیدی برای روابط ایران با جهان عرب ترسیم کند.
آینده روابط ایران با غرب
آینده روابط ایران با غرب، به ویژه ایالات متحده، به دلیل تغییر استراتژی ایران و شکست مداخلات آمریکا، در حال بازتعریف است. سردار رسول سناییراد، در تحلیل خود، تأکید کرد که این تغییرات، ناشی از بیداری آحاد مردم و دولتهای منطقه نسبت به نیازهای امنیتی خود است. او توضیح داد که دیگر هیچکس نمیتواند به بهانهی امنیت منطقه، از خاک کشورهای منطقه برای اهداف خود استفاده کند. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد.
در این رویکرد جدید، کشورهای منطقه دیگر به دنبال حمایت از آمریکا یا قدرتهای خارجی نیستند، بلکه به دنبال تأمین امنیت خود بر اساس تواناییهای داخلی و همکاریهای منطقهای هستند. سناییراد بیان کرد که این تغییر، که با تغییر موازنه قدرت پس از جنگ اخیر همراه بوده، نشاندهندهی بیداری آحاد مردم و دولتهای منطقه نسبت به نیازهای امنیتی خود است. او تأکید کرد که دیگر هیچکس نمیتواند به بهانهی امنیت منطقه، از خاک کشورهای منطقه برای اهداف خود استفاده کند.
تحلیلگران معتقدند که این تغییر، فشار بیشتری را بر دولتهای منطقه وارد میکند تا به دنبال راهکارهای جایگزین برای امنیت خود بگردند. با این حال، سناییراد بر این باور است که این تغییر، نه تنها نقش ایران را تضعیف نمیکند، بلکه باعث تقویت توان خودگردانی کشورهای منطقه میشود. او افزود که جمهوری اسلامی ایران با این تغییر، از موقعیت خود به عنوان یک قدرت بازدارنده استفاده کرده و نشان میدهد که دیگر حاضر نیست هزینههای سنگین امنیتی را برای حفظ وضعیت موجود بپردازد.
در نهایت، این رویکرد جدید، ایران را به بازیگری تبدیل میکند که تنها در جهت منافع ملی خود و خنثیسازی تهدیدات مستقیم عمل میکند. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد و مسیر جدیدی برای روابط ایران با جهان عرب ترسیم کند.
سوالات متداول
آیا این تغییر استراتژی به معنای قطع کامل روابط با کشورهای منطقه است؟
خیر، این تغییر به معنای قطع کامل روابط نیست، بلکه به معنای تغییر ماهیت حمایتهای ایران است. طبق اعلام سردار سناییراد، ایران دیگر حاضر نیست هزینههای سنگین امنیتی را برای حفظ وضعیت موجود بپردازد. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد. کشورهای منطقه همچنان میتوانند با ایران همکاری کنند، اما باید شرایط جدید و منصفانه را بپذیرند.
آیا این سیاست تغییرات بزرگتری در منطقه ایجاد خواهد کرد؟
بله، این سیاست میتواند تغییرات بزرگتری در منطقه ایجاد کند. سردار سناییراد تأکید کرد که این تغییر، که با تغییر موازنه قدرت پس از جنگ اخیر همراه بوده، نشاندهندهی بیداری آحاد مردم و دولتهای منطقه نسبت به نیازهای امنیتی خود است. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد و مسیر جدیدی برای روابط ایران با جهان عرب ترسیم کند.
آیا آمریکا میتواند به این تغییر استراتژی ایران واکنش نشان دهد؟
بله، آمریکا میتواند به این تغییر استراتژی ایران واکنش نشان دهد، اما به دلیل شکست مداخلات اخیر، این واکنشها احتمالاً محدود خواهند بود. سردار سناییراد توضیح داد که آمریکا اکنون به این جمعبندی رسیده که وارد یک جنگ تمدنی شده است؛ جنگی که موجی از انزجار نسبت به آمریکا را در میان ملتهای اسلامی ایجاد کرده است. این انزوای کامل آمریکا در برابر تهدیدات منطقهای، نشاندهنده تغییر عمیق در موازنه قدرت و کاهش نفوذ آمریکا در خاورمیانه است.
آیا این تغییر سیاست با اصول حاکمیت ملی کشورهای منطقه سازگار است؟
بله، این تغییر سیاست کاملاً با اصول حاکمیت ملی کشورهای منطقه سازگار است. سردار رسول سناییراد در تحلیل خود، تأکید کرد که دیگر هیچکس نمیتواند به بهانهی امنیت منطقه، از خاک کشورهای منطقه برای اهداف خود استفاده کند. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد و مسیر جدیدی برای روابط ایران با جهان عرب ترسیم کند.
آیا این تغییر استراتژی منجر به کاهش تنشهای منطقهای میشود؟
بله، این تغییر استراتژی میتواند منجر به کاهش تنشهای منطقهای شود. سردار سناییراد بیان کرد که این تغییر، که با تغییر موازنه قدرت پس از جنگ اخیر همراه بوده، نشاندهندهی بیداری آحاد مردم و دولتهای منطقه نسبت به نیازهای امنیتی خود است. این تغییر، که به عنوان یک گام بزرگ در جهت تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به قدرتهای خارجی تلقی میشود، انتظار میرود تا به سرعت در معادلات امنیتی منطقه بازتاب یابد.
درباره نویسنده:
علی حسینی، روزنامهنگار و کارشناس مسائل خاورمیانه با بیش از ۲۰ سال سابقه در پوشش تحولات امنیتی و نظامی منطقه. او در دهههای اخیر مصاحبههای متعددی با فرماندهان ارشد نظامی و استراتژیستهای برجسته داشته و مقالههای تخصصی خود را در رسانههای معتبر داخلی و خارجی منتشر کرده است.